Target Costing
Target costing is een baanbrekend kostenmanagement concept. Het beoogt de
winstgevendheid van een onderneming te waarborgen in een concurrerende omgeving.
Traditionele benaderingen beschouwen de kosten van een product als een
resultante van beslissingen over de functionele en kwalitatieve kenmerken van
een product. De kostprijs van een product wordt dan bepaald na ontwerp van het
product. De benadering van target costing is fundamenteel anders. Target costing
beschouwt de markt als uitgangspunt voor de prijs van een product. Wat klanten
of consumenten voor het product willen betalen is bepalend, niet wat het kost om
het product te maken. De beoogde kostprijs is niets anders dan de door de markt
gedicteerde verkoopprijs minus de beoogde winstmarge. Deze kostprijs wordt als
gegeven beschouwd bij productspecificatie,
bij product-
en proces(her)ontwerp en bij inkoop
en uitbesteding. Kenmerkend voor target costing is het voortdurende streven
van interne en externe partijen om de beoogde kostprijs te realiseren. In
doorlopende verbetercycli tracht men kosten te reduceren: plannen, uitvoeren,
controleren en bijstellen.
|
Target costing:
1. Marktprijs - Winstmarge = Target Cost
2. Kostenreductie: Plan - Do - Check - Act |
Over target costing…
Over de implementatie…
Over target costing in de praktijk
Welke
stappen kent target costing voor productspecificatie?
Target costing leidt tot het vinden van een combinatie van productkenmerken
en prijs, die concurrerend is op de markt en bijdraagt aan de
winstdoelstellingen van het bedrijf. Hiertoe worden de volgende stappen
doorlopen:
Stap 1: oriëntatieworkshop
Stap 2: markt-gedreven
prijsbepaling
Stap 3: target cost bepalen
Stap 4: specificatie en
verificatie
Stap 1:
oriëntatieworkshop
Indien voor het eerst target costing toegepast wordt, zullen de
betrokkenen een omslag in het denken moeten maken. Het intern gerichte denken
over prijzen moet veranderen in een marktgedreven perspectief. Een
oriëntatieworkshop draagt er aan bij om deze omslag in het denken te maken.
Daarnaast wordt de scope van het target costing traject vastgesteld. Door
integrale karakter van de benadering is men immers snel geneigd deze scope te
breed te kiezen, waardoor het traject verzandt in goede bedoelingen.
Stap 2: markt-gedreven
prijsbepaling
Target costing gaat uit van de markt. Dit houdt in dat een zorgvuldige
analyse nodig is van klanten, de concurrentie, beschikbare technologie. In de
klantanalyse worden de wensen van de consumenten c.q. de klant geïnventariseerd
ten aanzien van prijs, kwaliteit, functionaliteit, technologie, service en
levering. De concurrentieanalyse behelst het verkrijgen van inzicht in de
positie van de organisatie ten opzichte van concurrenten en een SWOT analyse.
Tenslotte is het van belang om de identificeren welke nieuwe technologieën
mogelijk gebruikt kunnen worden. Na deze analyse kunnen specifieke keuzes worden
gemaakt over de te benaderen markten en de hoofdkenmerken van het product. Op
basis van deze keuze en de analyses die eraan ten grondslag liggen wordt een
concurrerende verkoopprijs vastgesteld.
Stap 3: target cost bepalen
De beoogde kostprijs, de target cost, wordt bepaald door beoogde winstmarge
van de verkoopprijs af te trekken. Doorgaans worden ook andere marges van de
verkoopprijs afgetrokken om te komen tot een kostprijs voor de producerende
eenheid. Dit betreffen bijvoorbeeld marges voor distributie, verkoopkantoren of
afdracht aan een holding.
Stap 4: specificatie en
verificatie
De laatste stap behelst het uitwerken van de hoofdkenmerken van een product
in specificaties. Op basis van deze specificaties wordt de haalbaarheid van de
beoogde kostprijs ingeschat. Indien vastgesteld wordt dat het gat tussen de
beoogde kostprijs en de interne kostprijs te groot is, zijn twee alternatieven
mogelijk. Het eerste houdt in dat de eerste stappen opnieuw worden doorlopen,
net zo lang tot een combinatie van productkenmerken en prijs gevonden is die
wèl realiseerbaar is. In dit traject kunnen ook de mogelijkheden op het gebied
van inkoop
en uitbesteding overwogen worden. Het tweede alternatief is concessies te
doen aan de beoogde winstmarge. Dit laatste wordt de strategische kloof genoemd.
Welke
stappen kent target costing voor product- en proces(her)ontwerp?
Target costing is een continu verbeterproces. Uitgaand van de vastgestelde
productspecificaties en de beoogde kostprijs, wordt het product en het
productieproces ontworpen. Dit vraagt veel creativiteit van alle betrokkenen.
Soms lukt het in het eerste ontwerp nog niet om de beoogde kostprijs te
realiseren en worden in een latere fase verbeteringen doorgevoerd. Ook kan het
zijn dat de verkoopprijs niet constant is in de tijd en bijvoorbeeld een dalende
trend vertoond. Dit betekent dat reductiedoelstellingen opgesteld worden om deze
daling te kunnen realiseren. In het ontwerp en herontwerp worden de volgende
stappen doorlopen:
Stap 1: teamorganisatie
Stap 2: ontwerpbeslissingen
Stap 3: productie en levering
Stap 4: evaluatie
Stap 1: teamorganisatie
Een teamorganisatie is nodig om effectief verbeteracties te definiëren en uit
te voeren. Dit houdt in dat voor elk product een team samengesteld wordt, dat
vanaf het eerste ontwerp gericht is op het realiseren van de beoogde kostprijs.
Het team bestaat uit personen van diverse bedrijfsfuncties: ontwikkeling, inkoop,
productie, marketing, financiën, etc.
Stap 2: ontwerpbeslissingen
Het team ontwerpt het product en het productieproces. Dit is een creatief proces
waarin brainstorming plaats vindt over allerlei ontwerpalternatieven. Belangrijk
hulpmiddel is een evaluatiemodel dat het team nodig heeft om de alternatieven
door te rekenen. Het beste alternatief wordt in meer detail uitgewerkt. Zodra
het ontwerp gereed is, kan de beoogde kostprijs verder uitgesplitst worden naar
componenten en activiteiten.
Stap 3: productie en levering
Voor dat de productie en levering van producten daadwerkelijk kan plaatsvinden,
worden specifieke kostreductiedoelstellingen vastgesteld en toegewezen. Zo wordt
elke partij verantwoordelijk gesteld voor de bijdrage die deze partij kan
leveren aan de reductie van kosten. Alle partijen worden gestimuleerd om tijdens
productie en levering van producten voortdurend te werken aan verbeteringen om
deze reductie te realiseren. Nauwkeurige monitoring vindt plaats om de voortgang
van de verschillende partijen vast te stellen.
Stap 4: evaluatie
Het team beoordeelt periodiek de resultaten van de verschillende partijen ten
aanzien van de reductiedoelstellingen. De verbeteringen van deze partijen hebben
een specifiek en lokaal karakter. Het is daarom zaak om tijdens de evaluatie te
brainstormen over meeromvattende verbeteringen. Na een eventueel herontwerp
worden nieuwe kostenreductiedoelstellingen vastgesteld.
Welke
stappen kent target costing voor inkoop en uitbesteding?
Niet alleen interne afdelingen zijn betrokken in het continue verbeterproces.
Ook externe leveranciers hebben een rol in dit proces. Dit betekent dat
leveranciers ook reductiedoelstellingen opgelegd krijgen. Daarnaast zal de
relatie met bepaalde leveranciers intensiever worden, aangezien een aantal
verbeteringen gezamenlijke actie vereisen. In dit proces zijn de volgende
stappen te onderscheiden:
Stap 1: voorbereiding
Stap 2: contracteren leveranciers
Stap 3: evaluatie
Stap 1: voorbereiding
Het ontwerpteam heeft diverse componenten
(en activiteiten) in het ontwerp benoemd. Het team gaat voor deze componenten na
welke zelf geproduceerd worden en welke ingekocht worden. Bij inkoop van deze
componenten wordt de beoogde inkoopprijs (= de beoogde kostprijs) ervan
vastgesteld. Het team gaat vervolgens per component na welk type leverancier
nodig is voor deze componenten en welk soort relatie met deze leverancier
ontwikkeld moet worden.
Stap 2: contracteren
leveranciers
Nadat offertes opgevraagd en leveranciers geselecteerd zijn, worden contracten
opgesteld. In deze contracten worden kostenreductiedoelstellingen opgenomen. De
leverancier wordt gestimuleerd verbeteringen door te voeren teneinde deze
reducties te realiseren. Hiertoe wordt intensief samengewerkt. Het kan immers
nodig zijn een aanpassing in het ontwerp door te voeren om de leverancier in
staat te stellen kosten te reduceren.
Stap 3: evaluatie
Periodiek worden de resultaten van de leveranciers beoordeeld en wordt
besloten over het voortgaan met de leveranciers. Met de leverancier vindt
overleg plaats om de brainstormen over omvangrijkere verbeteringen. Tenslotte
worden nieuwe kostenreductiedoelstellingen vastgesteld.
Hoe
implementeert u target costing in uw organisatie?
Implementatie van target costing vraagt van de organisatie een leerproces
door te maken. Dit betekent: klein beginnen, uitproberen en uitbouwen. De
stappen hierin zijn:
Stap 1: voorbereiding
Stap 2: simulatie
Stap 3: pilot
Stap 4: uitrol
Stap 1: voorbereiding
In een workshop maken mensen kennis met target costing en wordt het traject
afgebakend. Onderwerpen van deze workshop zijn:
Stap 2: simulatie
In een aantal simulaties wordt "droog" geoefend met bestaande
producten. Door op papier de target costing stappen te doorlopen, raakt het team
vertrouwd met target costing. Daarnaast raakt het team op elkaar ingespeeld en
ontwikkelt het team een eigen, op de organisatie toegesneden aanpak. Tenslotte
komen behoeften aan informatievoorziening en hulpmiddelen aan het licht, die
vervuld moeten worden om de pilot te kunnen uitvoeren.
Stap 3: pilot
Na het opstellen van een plan en het realiseren van benodigde hulpmiddelen,
gaat de pilot van start. Het team voert alle target costing stappen uit voor het
gekozen product. Waar nodig wordt de aanpak bijgesteld of worden aanvullende
hulpmiddelen ontwikkeld. Achteraf wordt de pilot geëvalueerd om te ervaringen
uit de pilot en de aanpak voor een volgend product vast te stellen.
Stap 4: uitrol
Op basis van de ervaringen met de pilot kan target costing uitgerold worden in
de organisatie. Deze uitrol omvat ondermeer het volgende:
- communicatie met en opleiding van mensen in target costing concepten.
- begeleiding van teams in het realiseren van doelstellingen.
- realisatie van benodigde informatievoorziening en andere hulpmiddelen.
- voor bestaande producten: teamorganisatie, beoogde kostprijs vaststellen,
kostenreductiedoelstellingen formuleren, verbeterproces inrichten.
- voor nieuwe producten: nieuwe methode van productontwikkeling
introduceren.
- intensiveren van contacten met leveranciers.
Wat
is de doorlooptijd voor de eerste implementatiestappen?
Afhankelijk van de complexiteit van de organisatie, het aantal personen dat
betrokken wordt en de beschikbaarheid van informatie, vanaf 4 weken voor de
voorbereiding en simulatie. De doorlooptijd van de pilot is afhankelijk van de
gekozen scope en de benodigde ontwikkel- en productietijd van het product.
Hoe
organiseert u de implementatie?
In de pilotfase zijn twee teams van belang. Het eerste team is het
uitvoerende team, het multidisciplinaire team dat daadwerkelijk met target
costing aan de slag gaat. Het tweede team is het begeleidende team. Dit team
bestaat uit een projectmanager die de implementatie aanstuurt en een aantal
deskundigen die het uitvoerende team begeleiden. Deze deskundigen kunnen zowel
externe als interne personen zijn. Essentieel is de leerervaring van managers en
medewerkers in de eigen organisatie. Daarom gaat de voorkeur van Holland
Consulting Group er naar uit het aantal externen beperkt te houden en een rol te
geven in het expliciet maken van het leerproces. De uitrol fase vraagt een meer
omvangrijke organisatie. Aangezien deze fase een langere periode beslaat en
sterk verweven is met het primaire proces, vraagt deze fase een
programmamanagement aanpak. Dit houdt in dat de kern van de verandering vanuit
de lijn gestuurd wordt en dat een projectorganisatie opgezet wordt om voor een
langere periode de lijn hierbij te ondersteunen. Deze projectorganisatie
verzorgt de sturing van het programma en ondersteuning in de zin van
hulpmiddelen, opleiding en coaching. De deelnemers uit de pilot fungeren als
"champion" in de uitrol-fase. Gezien het integrale karakter van target
costing wordt het programmamanagement gevoerd door een directielid. Externe hulp
zou ingeroepen kunnen worden voor inhoudelijke ondersteuning op het gebied van
target costing of voor procesbegeleiding in het werken met teams en het werken
aan reductiedoelstellingen.
Wat
zijn succesfactoren?
- Zorgvuldige keuze van deelnemers aan multidisciplinaire teams.
- Realisme in de marktanalyse teneinde extreme vormen van marktsegmentatie
te voorkomen.
- Beschikbaarheid van benodigde informatievoorziening en andere
hulpmiddelen.
- Bevoegdheid van partijen om verbeteringen door te voeren.
- Voldoende aandacht voor reductie van indirecte kosten (target costing
richt zich voornamelijk op directe kosten).
- Begeleiding van partijen in het realiseren van reductiedoelstellingen.
- Strategische competenties van de inkoopfunctie.
- Pragmatische sturing om te voorkomen dat het proces in bepaalde stappen
blijft steken.
- Integrale benadering bij de implementatie: alle bedrijfsfuncties doen mee.
-
Welke
alternatieven voor (aspecten van) target costing zijn er?
- Traditionele kostprijscalculatie
- Activity based costing
- Kaizen costing
- Benchmarking
Case:
de kwaliteit van het financiële resultaat
Target costing helpt de divisiedirecteur om op gestructureerde wijze
vaststellen te wat de verkoopprijs, de marge en beoogde kostprijs is voor alle
producten uit het assortiment, inclusief functionele variaties. Vervolgens maakt
target costing het mogelijk om voor productie-units specifieke doelstellingen
vast te stellen door de beoogde kostprijs van componenten af te leiden van de
beoogde kostprijs van het eindproduct. Voor de verkoopkantoren zijn
doelstellingen te formuleren op basis van de vastgestelde verkoopprijs en de
beoogde kostprijs. Target costing legt echter de nadruk bij de productie-units.
Het is dan ook maar de vraag of instrument target costing het probleem van de
divisiedirecteur daadwerkelijk oplost.
Case:
als het allemaal te laat lijkt
Target costing helpt de directeur van de belangenorganisatie om
kostenreductiedoelstellingen vast te stellen die passen bij: (1) de diensten die
de belangenorganisatie levert, (2) beschikbare budgetten en subsidies en (3) de
prijs die de klant bereid is voor de dienst te betalen. Verder helpt target
costing om deze doelstellingen uit te splitsen voor diverse partijen binnen en
buiten de organisatie die een rol in deze diensten hebben. Vervolgens kunnen
teams samengesteld worden en kan een voortdurend verbeterproces ingericht worden
om deze doelstellingen te realiseren. Effectieve informatievoorziening is in
deze case een randvoorwaarde voor een succesvolle implementatie van target
costing.
